Alergia objawy: pełna lista i co każdy z nich oznacza

Dlaczego alergia tak łatwo udaje przeziębienie?

Bo obraz z nosa jest łudząco podobny: katar, kichanie, zatkanie, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Różnica leży w szczegółach, których pacjent zwykle nie porównuje, dopóki ktoś o nie nie zapyta.

Katar alergiczny jest wodnisty i przezroczysty przez cały czas trwania, infekcyjny gęstnieje i zmienia barwę po kilku dniach. Kichanie w alergii przychodzi salwami, po kilka lub kilkanaście z rzędu, i towarzyszy mu świąd nosa oraz często podniebienia. W przeziębieniu kichnięcia są pojedyncze, a swędzenia zwykle nie ma.

Rozstrzyga jednak czas i kontekst. Przeziębienie mija w ciągu mniej więcej tygodnia i nie wraca po powrocie do konkretnego pomieszczenia. Objawy alergiczne trwają tygodniami, powracają co roku w tym samym okresie albo pojawiają się zawsze w tym samym miejscu. Gorączka przemawia przeciw alergii.

Jak wyglądają objawy ze strony oczu i co je odróżnia?

Wiodącym objawem jest świąd, i to on jest najbardziej charakterystyczny. Do tego dochodzą łzawienie, zaczerwienienie spojówek, uczucie piasku pod powiekami, obrzęk powiek i światłowstręt. Objawy dotyczą zwykle obu oczu naraz.

Odróżnienie od zakażenia bakteryjnego opiera się na wydzielinie. W alergii jest wodnista i przejrzysta, w zakażeniu bakteryjnym ropna, sklejająca rzęsy po nocy i zwykle zaczynająca się w jednym oku. Ból oka, pogorszenie ostrości widzenia albo zmiany na rogówce wykraczają poza obraz alergii i wymagają pilnej oceny okulistycznej.

Uporczywe pocieranie oczu pogarsza sprawę, bo mechanicznie nasila uwalnianie mediatorów zapalnych. To jedna z niewielu rad, które można dać bezpiecznie i bez badania: im mniej tarcia, tym łagodniejszy przebieg.

Kiedy alergia wychodzi na skórze?

Najczęściej pod postacią pokrzywki: bąble o nieregularnym kształcie, wyraźnie wyniosłe, bardzo swędzące, które pojawiają się i znikają w ciągu godzin, przenosząc się z miejsca na miejsce. Pojedynczy bąbel utrzymujący się dłużej niż dobę przemawia za innym rozpoznaniem.

Drugą postacią jest wyprysk: zmiany suche, złuszczające się, z pęknięciami i przewlekłym świądem, o wyraźnie innym przebiegu niż pokrzywka, bo utrzymujące się dniami lub tygodniami w tej samej lokalizacji. Trzecią jest obrzęk naczynioruchowy, czyli głęboki obrzęk tkanki, najczęściej warg, powiek i języka, który bardziej piecze niż swędzi.

Obrzęk obejmujący język, gardło lub okolicę krtani jest sytuacją alarmową, bo grozi zamknięciem drogi oddechowej. To już nie jest sprawa do obserwacji, tylko do natychmiastowego wezwania pomocy.

Które objawy dotyczą przewodu pokarmowego?

Najwcześniej pojawia się zespół objawów w jamie ustnej: świąd i pieczenie warg, podniebienia i gardła, czasem niewielki obrzęk warg, występujące w ciągu minut od zjedzenia produktu, najczęściej surowego owocu lub warzywa. Objawy bywają krótkotrwałe i mijają samoistnie.

Dalej w kolejności są ból brzucha o charakterze kurczowym, nudności, wymioty i biegunka, pojawiające się od kilkunastu minut do dwóch godzin po posiłku. U dzieci obraz bywa mniej typowy i sprowadza się do niepokoju, ulewania i słabego przyrostu masy ciała.

Ważne rozróżnienie: nietolerancja pokarmowa, na przykład laktozy, to zaburzenie trawienia i daje objawy wyłącznie z brzucha, zwykle zależne od zjedzonej ilości. Alergia jest reakcją układu odpornościowego, może wystąpić po śladowej ilości i obejmować skórę oraz drogi oddechowe. Rozróżnienia dokonuje lekarz na podstawie wywiadu i badań.

Kiedy objawy schodzą do dolnych dróg oddechowych?

Sygnałem jest pojawienie się kaszlu, świszczącego oddechu, ucisku w klatce piersiowej lub duszności w tych samych okolicznościach, w których dotąd występował tylko katar. To ważny moment, bo oznacza, że proces objął oskrzela.

Warto przy tej okazji uporządkować pojęcie, które często pada w tym kontekście. Marsz alergiczny nie oznacza schodzenia objawów z nosa do oskrzeli w ciągu jednego sezonu. Terminem tym opisuje się sekwencję kolejnych chorób atopowych na przestrzeni życia: atopowe zapalenie skóry i alergia pokarmowa w pierwszych latach, następnie alergiczny nieżyt nosa, a u części osób astma. Kolejność bywa jednak różna, a w dużych badaniach obserwacyjnych klasyczny przebieg stwierdzano u niewielkiej części chorych, więc nie jest to scenariusz przesądzony dla nikogo z alergią sezonową.

Jeżeli do klasycznych objawów z nosa i oczu dołączają objawy oskrzelowe, jest to informacja, którą trzeba przekazać lekarzowi wprost, bo zmienia zakres oceny i dalszą diagnostykę.

Co odróżnia reakcję łagodną od groźnej?

Reakcja anafilaktyczna zajmuje więcej niż jeden układ naraz i narasta szybko, w ciągu minut. Objawy alarmowe to obrzęk warg, języka lub gardła, chrypka i uczucie zaciskania w gardle, duszność ze świstem, uogólniona pokrzywka, ból brzucha z wymiotami, bladość, zimny pot, zawroty głowy, zasłabnięcie.

W takiej sytuacji dzwoni się pod 112 natychmiast, a osobę z objawami układa się na płasko z uniesionymi nogami, o ile nie ma nasilonej duszności. Osoba, która ma przepisany zestaw ratunkowy z adrenaliną do samodzielnego podania, powinna użyć go bez zwłoki, zgodnie z otrzymanym wcześniej instruktażem.

Po każdej reakcji anafilaktycznej konieczna jest ocena szpitalna, nawet gdy objawy ustąpiły, ponieważ możliwy jest ich nawrót po kilku godzinach. Nie jest to sytuacja, którą obsługuje się konsultacją przez internet.

Jakie informacje przydadzą się przy konsultacji?

Trzy filary: co dokładnie się dzieje, kiedy i w jakich okolicznościach. Zamiast napisać mam alergię, opisz który objaw, w której części ciała, od jak dawna, jak długo trwa pojedynczy epizod i po czym się pojawia.

Dodaj sezonowość i miejsce. Objawy wyłącznie od kwietnia do czerwca, wyłącznie w mieszkaniu z kotem, wyłącznie po ekspozycji na kurz przy sprzątaniu, wyłącznie po konkretnym produkcie to informacje, które kierują diagnostykę precyzyjniej niż jakiekolwiek badanie zlecone w ciemno.

Wymień, co już próbowałeś i z jakim skutkiem, oraz wszystkie przyjmowane preparaty, także dostępne bez recepty. Warto wiedzieć, że status poszczególnych preparatów przeciwalergicznych bywa różny: część opakowań jest dostępna bez recepty, inne wyłącznie z przepisu lekarza, i potrafi to dotyczyć tej samej substancji w innej mocy. Lekarz oceni zasadność dalszego postępowania oraz ewentualnych badań.